Morfologia Warszawa

Morfologia jest badaniem wykorzystywanym w celach diagnostycznych, jako obrazujące ogólny stan organizmu pacjenta. Pozwana na ilościową oraz jakościową ocenę składników krwi obwodowej człowieka.

Morfologia krwi

Podczas badania morfologii krwi ocenie podlegają jej główne składniki, które są istotne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu – przede wszystkim erytrocyty (krwinki czerwone), leukocyty (krwinki białe) oraz trombocyty (płytki krwi). Dzięki zleceniu tzw. pełnej morfologii krwi, z wyszczególnieniem innych elementów, lekarze otrzymują informacje o poszczególnych składnikach krwi, a także mogą ocenić ilościowo oraz jakościowo układy krwinek czerwonych, białych i płytek krwi.

Elementami, które pozwalają ocenić układ czerwonokrwinkowy są:

  • RBC, a więc liczna krwinek czerwonych, czyli erytrocytów;
  • Hematokryt, który obrazuje stosunek objętości krwinek czerwonych do pełnej objętości krwi;
  • Hemoglobina (Hb) – pozwala na ocenę całkowitego stężenia niezwykle istotnej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu stężenia całkowitego hemoglobiny we wszystkich jej formach;
  • Wskaźniki czerwonokrwinkowe czyli MCV – które określają średnią objętość erytrocytów; MCH – opisując średnią masę hemoglobiny w pojedynczej krwince czerwonej; oraz MCHC, który oznacza średnie stężenie hemoglobiny w erytrocytach;
  • Wskaźnik zmienności (zróżnicowania) objętości erytrocytów, czyli RWD, nazywany jest także wskaźnikiem anizocytowym, który określa rozkład objętości krwinek czerwonych – określa jak różni się objętość poszczególnych erytrocytów od wartości średniej.                                   

Analiza układu czerwonokrwinkowego umożliwia lekarzowi wykluczyć problemy związane z produkcją hemoglobiny oraz niedokrwistością. Dla ogólnej diagnostyki najważniejszymi elementami są: stopień zawartości hemoglobiny, stopień anizocytozy oraz wielkość krwinek.

Parametrami podlegającymi ocenie w układzie białokrwinkowym są:

  • WBC całkowita, czyli liczba krwinek białych (leukocytów)
  • Rozmaz automatyczny, który umożliwia wyróżnienie następujących populacji leukocytów: limfocytów, neutrofili, monocytów, bazofili oraz eozynofilii.

Wskaźnikami podlegającymi ocenie w przypadku płytek krwi są:

  • PLT – liczba płytek krwi,
  • MPV czyli średnia objętość płytki we krwi,
  • PDW, która określa zmienność – zróżnicowanie – objętości płytek we krwi,
  • P-LCR, który pokazuje liczbę tzw. dużych płytek.

Jak się przygotować do morfologii?

  • Badanie wykonywane jest rano, kiedy pacjent jest na czczo, należy powstrzymać się spożywania posiłków na 12 godzin przed planowanym badaniem. Kolacja spożywana w przeddzień badania powinna być lekkostrawna.
  • W przypadku kiedy pacjent przyjmuje na stałe leki, należy skonsultować się z lekarzem czy przed badaniem może je przyjąć.
  • Na 2-3 dni przed planowanym badaniem należy wstrzymać się od spożywania alkoholu.
  • Co najmniej na 12 godzin przed pobraniem krwi wskazane jest aby powstrzymać się od picia napojów kofeinowych oraz herbacianych.
  • Przed badaniem morfologicznym należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, przed samym badaniem należy odpocząć w pozycji siedzącej około 10-15 minut – pozycja stojąca może wpłynąć na zagęszczenie krwi i zafałszowanie wyników.

Nieprawidłowości parametrów krwi mogą mieć związek z czynnikami takimi jak stres czy menstruacja.

Kiedy należy badać krew?

Badanie morfologii krwi zaleca lekarza na podstawie wywiadu z pacjentem, co ważne wskazań do jego przeprowadzenia może być wiele. Dzięki uzyskanym wynikom lekarz prowadzący otrzymuje informacje dotyczące ogólnego stanu zdrowia. Morfologia stanowi szczególną rolę w diagnostyce np. przy podejrzeniu anemii, niedoboru odporności, występowania stanów zapalnych czy infekcji. Ponad to pozwala także na ocenę stanu pacjenta u którego wystąpił krwotok oraz dostarcza informacji o funkcjonowaniu szpiku.

Jak często należy badać krew?

To jak często powinna być wykonywana morfologia zależy w głównej mierze od ogólnego stanu zdrowia, wieku czy historii chorobowej pacjenta. Zaleca się, iż w przypadku osób dorosłych powinna być wykonywana nie rzadziej niż co 2-3 lata. W przypadku osób cierpiących na choroby przewlekłe w celu monitorowania ogólnego stanu zdrowia, o częstotliwości wykonywania badania powinien decydować lekarz. 

Morfologia –wyniki

Wyniki morfologii krwi powinny być zawsze interpretowane przez lekarza w oparciu o wartości referencyjne wskazane przez dane laboratoriom. Jest to istotne, gdyż niektóre parametry mogą być oznaczone poprzez wykorzystanie różnych metod. Analiza wyników przeprowadzona przez lekarza nie polega wyłącznie na sprawdzeniu czy poszczególne wskaźniki mieszczą się we wskazanym przez laboratoriom przedziale, ale także bierze pod uwagę takie czynniki jak wiek, płeć, występujące choroby oraz przyjmowane leki. Istotnymi są także czynniki, które zdeterminowały, że badanie zostało zlecone i wykonane – wyniki oceniane są poprzez pryzmat dolegliwości, które zgłaszane są przez pacjenta.

Nieprawidłowości wykazane w poszczególnych wartościach każdego z parametrów mogą świadczyć o różnych problemach zdrowotnych – interpretacja ogólna wyniku wymaga od lekarza uwzględniania ujęcia całościowego, ponieważ poszczególne parametry charakteryzują funkcjonowanie poszczególnych układów.

Niezwykle ważnym jest, aby pamiętać, iż samodzielna interpretacja wyników w wielu przypadkach może doprowadzić do niepotrzebnego stresu czy też leku o własne zdrowie jeżeli któraś z wartości odbiega pod przyjętej normy. Analiza wyników powinna pozostać w gestii lekarza, który weźmie pod uwagę wszystkie czynniki.

Wzrost liczby leukocytów, czyli krwinek białych nazywany jest leukocytoza, zaś ich spadek leukopenią.  Leukocytoza może być spowodowana czynnikami fizjologicznymi takimi jak wysoka temperatura otoczenia, opalenie się, ciąża, stres czy duży wysiłek fizyczny, a także czynnikami patologicznymi jak stanami zapalnymi, zakażeniami, uszkodzeniem tkanek, zatruciami czy nowotworami.  Leukopenia czyli spadek liczby krwinek białych może być spowodowany niektórymi chorobami zakaźnymi, szczególnie wirusowymi takimi jak WZW, grypa, zakażenie HIV, odra, ospa wieczna czy różyczka, występuje także przy uszkodzeniu szpiku kostnego, w niektórych białaczkach oraz przy ciężkich zakażeniach bakteryjnych jak dury i paradury, wstrząs anafilaktyczny czy posocznice.

Wzrost liczby krwinek czerwonych czyli erytrocytoza (czerwienica) jest rzadko występującą chorobą, może być spowodowana nowotworowym rozrostem krwinek czerwonych, a także niedotlenienie lub zwiększona produkcja hormonu erytropoetyny, która pobudza wytwarzanie krwinek czerwonych we krwi. Częściej występującym schorzeniem jest niedokrwistość, czyli erytropernia – może być spowodowana utratą krwi, niedoborem kwasu foliowego, witaminy B12, żelaza, mogą wystąpić także inne przyczyny wtórne, takie jak ciąża, choroby nerek, choroby przewlekłe czy nowotwory.

W przypadku płytek krwi może wystąpić nadpłytkowość (trombocytoza) – występuje przy przewlekłych stanach zapalnych, ale także po intensywnym wysiłku fizyczny, przy niedoborze żelaza, w ciąży, w przebiegu niektórych nowotworów czy po usunięciu śledzony. Występuje także tzw. nadpłytkowość samoistna, a więc bez uchwytnej przyczyny. Częściej występuje małopłytkowość (tromocypenia), której podłożem może być miedzy innymi niedobór witaminy B12, kwasu foliowego, infekcje, nowotwory, a także może być skutkiem ubocznym niektórych leków.