Nietolerancja glutenu Warszawa

Nietolerancja glutenu jest coraz powszechniejszym problemem, szacuje, iż nawet 10% populacji może nie tolerować glutenu, który jest białkiem znajdującym się w zbożach jakich jak jęczmień, żyto, pszenica.

Co to jest gluten?

Gluten stanowi frakcję różnych białek, przede wszystkim gliadyny i gluteiny – to właśnie ta ostatnia w większości przypadków odpowiada za nietolerancję glutenu. Podstawowym źródłem glutenu są zboża oraz produkty zbożowe – przede wszystkim pszenica, żyto i jęczmień, ale także hybrydy tych zbóż takie jak pszenżyto czy tez inne produkty je zwierające. Owies nie zawiera glutenu, jednak w procesie jego produkcji może zostać zanieczyszczony, dlatego też jeśli jest bezglutenowy, na opakowaniu powinno znaleźć się odpowiednie oznaczenie.

Gluten może pojawiać się także w produktach takich jak mięso mielone, parówki, słodycze czy produkty mleczne – spowodowane jest to zanieczyszczeniem glutenem w trakcie produkcji lub stosowaniem dodatków i składników, które stanowią jego źródło.

Czym jest nietolerancja glutenu?

Współcześnie nagromadziło się wiele mitów, które dotyczą glutenu oraz jego szkodliwego działania na zdrowie. Konsekwencją tego jest swoista moda na eliminację glutenu z diety bez wykonania diagnostyki w kierunku nietolerancji na gluten. 

Wyróżnia się trzy jednostki chorobowe, które związane są z nietolerancją na gluten:

  • Celiakia – zwana także chorobą trzewną, wynika z autoagresji układu odpornościowego indukowaną przez gluten. Osoby, które cierpią na celiakię są także nosicielami specyficznych zmian genetycznych, które predysponują ich układ odpornościowy do traktowana glutenu jako coś obcego. Charakterystycznym dla chorych na celiakię jest występowanie zmian histopatologicznych w obrębie błony śluzowej jelita. Celiakia występuje u 1 na 3345 osób, współcześnie notuje się wzrost zachorowań w grupie dorosłych.
  • Alergia na pszenicę podobnie jak celiakia powiązana jest funkcjonowaniem układu odpornościowego. W przypadku alergii na pszenicę dochodzi do charakterystycznych dla chorób alergicznych przeciwciał, czyli IgE. Alergia na pszenicę odnotowuje się u 2-9% dzieci oraz u 0,5-3% dorosłych. Cechą charakterystyczną alergii na pszenicę jest to, iż objawy nietolerancji glutenu pojawiają się niemal natychmiast po kontakcie z glutenem.
  • Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten jest stosunkowo niedawno opisaną choroba powiązana z nietolerancją glutenu. Objawy występują po kilku godzin od spożycia glutenu, nie występują uszkodzenia błony śluzowej jelita.

Objawy nietolerancji glutenu

Objawy nietolerancji glutenu nie są specyficzne, w typowej postaci nietolerancji na gluten dominują objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:

  • Ból brzucha;
  • Biegunki;
  • Spadek masy ciała bądź brak wzrostu masy ciała u dzieci;

W postaci nietypowej objawami nietolerancji na gluten są:

  • Zaburzenia neurologiczne, takie jak zaburzenia koncentracji, padaczka;
  • Anemia, czyli niedokrwistość związana z niedoborem żelaza;
  • Zmiany zapalne skóry i błony śluzowych, między innymi afty w jamie ustnej;
  • Zaburzenia układu rozrodczego – także zaburzenia erekcji czy obniżenie płodności;
  • Obniżona gęstość mineralna kośćca – w tym osteoporoza, osteopatia;
  • Choroby wątroby, między innymi stłuszczenie wątroby;
  • Zaburzenia ruchomości stawów.

Im większy jest zanik kosmyków jelitowych, tym bardziej nasilone są objawy po spożyciu gluteny. Występuje także bezobjawowa postaci celiakii, w której pomimo występowania reakcji układu odpornościowego nie pojawiają się charakterystyczne dla tej choroby objawy.

Zważywszy na fakt, iż już niewielka ilość glutenu może spowodować wystąpienie objawów, w przypadku stwierdzenia celiakalnej nadwrażliwości na gluten koniecznym jest całkowite wyeliminowanie glutenu z diety. Dieta eliminacyjna w przypadku wyłączenia glutenu jest niezwykle trudne – gluten występuje bardzo dużej ilości produktów spożywczych. Oznaczenia przeciwciał EMA i anty-TGA umożliwiają monitorowanie przestrzegania diety bezglutenowej.

Nietolerancja gluteny badanie – jak się przygotować?

Badanie, umożliwiające wykrycie nietolerancji na gluten wykonywane jest w oparciu o próbkę krwi żylnej. Obejmuje ono zbadanie przeciwciał przeciw endomyzjum mięśni gładkich (EMA IgE) oraz transglutaminazie tkankowej typu 2 (anty-TG2). Testy wykazują się wysoką czułością oraz swoistością. Pacjent nie musi przygotowywać się do badania w szczególny sposób, nie musi być także na czczo.

Nietolerancja glutenu – wyniki badań

Analiza przeprowadzonych badań być oparta na wartościach referencyjnych podanych przez laboratorium. Wyniki badań zawsze powinny być zinterpretowane oraz skonsultowane z lekarzem. Rozpoznanie celiakii powinno zostać potwierdzone z użyciem badania genetycznego na obecność HLA-DQ2/DQ8 i/lub biopsji. W przypadku dzieci, u których stwierdzone są typowe dla celiakii objawy kliniczne dodatni wynik EMA IgE, pojawiło się podwyższone stężenie anty-TG2 i została stwierdzona obecność HLA-DQ2/DQ8 można potwierdzić występowanie choroby trzewnej bez konieczności wykonania biopsji.