Cukrzyca ciężarnych

(Opracował dr Stanisław Pazio) Cukrzyca ciężarnych (ang. Gestational Diabetes Mellitus – GDM) to zaburzenie tolerancji glukozy, które pojawia się lub zostaje rozpoznane w czasie ciąży. Dotyczy ona 1-6% ciężarnych. Obecność cukrzycy oznacza wysokie stężenie glukozy we krwi matki, które jest niebezpieczne dla dziecka. Ciąża sprzyja rozwojowi cukrzycy, ponieważ hormony wydzielane w dużych ilościach przez łożysko mają działanie diabetogenne – „pro cukrzycowe”.

Cukrzyca ciężarnych

Cukrzyca ciężarnych (ang. Gestational Diabetes Mellitus – GDM) to zaburzenie tolerancji glukozy, które pojawia się lub zostaje rozpoznane w czasie ciąży. Dotyczy ona 1-6% ciężarnych. Obecność cukrzycy oznacza wysokie stężenie glukozy we krwi matki, które jest niebezpieczne dla dziecka. Ciąża sprzyja rozwojowi cukrzycy, ponieważ hormony wydzielane w dużych ilościach przez łożysko mają działanie diabetogenne – „pro cukrzycowe”. Sprzyja jej również zwiększanie masy ciała matki. Cukrzyca ciężarnych typowa pojawia się w drugim trymestrze ciąży.

Czynniki ryzyka to wiek matki > 35 lat, nadwaga przed ciążą (BMI > 25 kg/m2  [BMI- wskaźnik masy ciała = masa ciała/ (wzrost w metrach)2 ]), nietolerancja glikozy w wywiadzie, występowanie cukrzycy u członków najbliższej rodziny, cukrzyca ciężarnych w przeszłości, urodzenie dziecka z masą ciała powyżej 4000g.

Rozwój cukrzycy u ciężarnych stanowi zagrożenie dla matki i dla płodu. Wiąże się ze zwiększoną częstością występowania wad wrodzonych u noworodków (głównie cukrzyca sprzed ciąży – 6-10%), zaburzeniem wewnętrznego wzrastania płodu (może wystąpić makrosomia, czyli zbyt duża masa płodu lub wręcz odwrotnie – hipotrofia płodu – za mała masa płodu), 2-3 razy częściej występują porody przedwczesne, zwiększa się odsetek zgonów wewnątrzmacicznych. U matek z cukrzycą ciężarnych 2-3 krotnie częściej występuje nadciśnienie tętnicze. Są  one znacznie bardziej narażone na występowanie zakażeń dróg moczowych oraz wielowodzia.  Z powodu powikłań metabolicznych, powikłań nadciśnienia tętniczego oraz powikłań położniczych, umieralność matek jest nieco zwiększona. W grupie pacjentek z cukrzycą ciężarnych odsetek cięć cesarskich wynosi powyżej 50%. Noworodek matki z cukrzyca po urodzeniu częściej ma problemy oddechowe oraz skłonność do hipoglikemii (zbyt małego stężenia glukozy we krwi). U tych dzieci żółtaczka może być bardziej nasilona oraz mają one skłonność do obniżenia stężenia wapnia we krwi i nadmiernego zagęszczenia krwi (tzw. policytemii). Jeśli chodzi o następstwa odległe, to dzieci matek z cukrzycą ciężarnych, jako młodzi dorośli częściej są otyli i mają nietolerancję glukozy lub cukrzycę.

Cukrzyca ciężarnych o około 60% zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 w dorosłym życiu oraz u kobiet ryzyko wystąpienia cukrzycy ciężarnych.
Jak i kiedy rozpoznajemy cukrzycę ciężarnych? Biorąc pod uwagę, że typowa cukrzyca ciężarnych pojawia się w drugim trymestrze ciąży, wtedy wykonujemy badania diagnostyczne. U wszystkich ciężarnych w 24-28 tygodniu ciąży wykonuje się test przesiewowy obciążenia 50 g glikozy. Stężenie glukozy we krwi oznacza się tylko godzinę po spożyciu glukozy. Nie jest konieczne, aby pacjentka była na czczo. Wynik prawidłowy to stężenie glukozy do 140 mg%. W przypadku wyniku 140-199 mg%, należy wykonać test diagnostyczny obciążenia 75 g glukozy, a jeśli stężenie glukozy wynosiło 200 mg% lub więcej, rozpoznaje się cukrzyce ciężarnych bez konieczności wykonania dalszych badań. W celu wykonania testu obciążenia 75 g glukozy pacjentka powinna być na czczo. Krew pobiera się trzy razy: na czczo, 1 godzinę po wypiciu glukozy i 2 godziny po wypiciu glukozy. W czasie tych dwóch godzin trwania testu pacjentka powinna siedzieć na miejscu i nie może się stresować, ani palić papierosów (co w ciąży jest w ogóle niedopuszczalne). Wartości prawidłowe to: na czczo stężenie glukozy poniżej 100 mg%, po 1 godzinie poniżej 140 mg%, po 2 godzinie poniżej 180 mg% . jeśli którakolwiek z wartości znajduje się powyżej normy, rozpoznaje się cukrzycę ciężarnych i kieruje pacjentkę do specjalistycznego ośrodka  diabetologiczno-położniczego.

Metody leczenia cukrzycy ciężarnych to początkowo stosowanie diety, a jeśli ona nie wystarcza, leczenie insuliną. Cukrzycy ciężarnych nie leczy się tabletkami, ponieważ stwierdzono, że doustne leki przeciwcukrzycowe w ciąży są szkodliwe. W zależności od stosowanej metody leczenia cukrzycę ciężarnych dzielimy na GDMG1 (leczona dietą) i GDMG2 (leczona  insuliną). Pacjentki z cukrzycą ciężarnych muszą ściśle kontrolować poziom glukozy we krwi za pomocą gleukometru. Wykonują samodzielnie pomiary na czczo i godzinę lub 2 godziny po posiłku. Zalecane wartości stężenia glukozy to na czczo poniżej 95 mg%, 1 godzinę po posiłku poniżej 140 mg% a 2 godziny po posiłku poniżej 120 mg%. Każda pacjentka przechodzi szkolenie dotyczące diety. Jej ogólne założenie polegają na unikaniu słodyczy, spożywaniu posiłków częściej, ale  w małych ilościach (5-6 razy dziennie), należy spożywać dużo błonnika (owoce, warzywa, produkty zbożowe i ciemne pieczywo). Bardzo ważny jest również wysiłek fizyczny (pływanie, spacery), pomaga on uzyskać zalecany poziom glikemii. Dopuszczalne natężenie ćwiczeń fizycznych jest uzależnione od aktywności fizycznej pacjentki przed ciążą. Jeśli stosowanie diety i uprawianie ćwiczeń fizycznych okażą się niewystarczające, konieczne może okazać się włączenie insuliny.

Ciążą u pacjentek z cukrzyca ciężarnych jest uważana za ciążę zwiększonego ryzyka. Dlatego konieczny jest bardziej intensywny nadzór położniczy, częstsze wizyty z pomiarami ciśnienia tętniczego, częstsze wykonywanie badania ogólnego moczu, badanie USG (pod kątem występowania wad wrodzonych, oceny masy płodu, ilości wód płodowych, jak i wydolności łożyska). Od 34 tygodnia ciąży jest wykonywane badanie KTG raz w tygodniu, które ma na celu ocenę dobrostanu płodu. W przypadku stwierdzenia wystąpienia możliwości powikłań konieczne może okazać się wcześniejsze zakończenie ciąży, a jeśli w badaniu USG stwierdzimy duża masę płodu powyżej 4000g, być może konieczne będzie zaplanowanie cięcia cesarskiego.

Poród
W przypadku niepowikłanej cukrzycy ciężarnych leczonej dieta poród może odbyć się w każdym szpitalu, natomiast w przypadku cukrzycy ciężarnych leczonych leczonej insuliną oraz stwierdzenia nieprawidłowości pacjentka powinna rodzic w szpitalu III stopnia referencyjności, z pełnym zapleczem neonatologicznym (OIT noworodkowy).

Po porodzie zwykle szybko powraca prawidłowa tolerancja glukozy. Zaraz po porodzie zwykle udaje się odstawić insulinę. Po 6 tygodniach od porodu u każdej pacjentki, która miała cukrzycę ciężarnych należy wykonać test obciążenia 75 g glukozy.

dr Stanisław Pazio
specjalista ginekolog-położnik
 

Zadaj Pytanie

Poniższy formularz kontaktowy nie służy do udzielania porad medycznych.

* pola wymagane

Centrum Medyczne Damiana Warszawa

Szukaj

Kontakt

Centrum Medyczne Damiana
Holding Sp. z o.o.

ul. Wałbrzyska 46
02-739 Warszawa

tel.: (22) 566 22 22
fax (22) 566 22 00
e-mail: info@damian.pl

Biuro Zarządu
Al. Jerozolimskie 96
00-807 Warszawa

Bądź na bieżąco, zapisz się do newslettera

Otrzymuj najnowsze informacje o aktualnych promocjach, wpisz swój adres e-mail:

Facebook CMDYouTube

Copyright © Centrum Medyczne Damiana 2017

 
   
Umów wizytę Znajdź lekarza Zadaj pytanie