Jak się bada serce?

(Tekst: Marta Lenkiewicz, Konsultacja: dr n. med. Anna Wołodźko - kardiolog CMD) Jeśli czujecie, że z Waszym sercem dzieje się coś niebezpiecznego, zgłoście się do kardiologa. Czasami nawet regularne mierzenie ciśnienia to za mało. Konieczne okazuje się wykonanie bardziej specjalistycznych badań...

Jak się bada serce? artykuł z Żyjmy Dłużej

Jeśli czujecie, że z Waszym sercem dzieje się coś niebezpiecznego, zgłoście się do kardiologa. Czasami nawet regularne mierzenie ciśnienia to za mało. Konieczne okazuje się wykonanie bardziej specjalistycznych badań.

Rejestracja EKG metodą Holtera
Badanie to pozwala na wielogodzinną rejestrację zapisu EKG w warunkach normalnej aktywności pacjenta.
Cel: Ocena czynności elektrycznej serca. Rejestracja zaburzeń rytmu i przewodnictwa. Ocena nieprawidłowości w ukrwieniu mięśnia sercowego. Ocena pracy rozrusznika serca.
Przygotowanie: Nie ma konieczności wykonywania wcześniej innych badań, czasami zalecane jest przedstawienie ostatniego wyniku EKG.
Na klatce piersiowej badanego lekarz nakleja elektrody, które łączy odpowiednio oznakowanymi kablami z urządzeniem rejestrującym zapis EKG. Urządzenie to przypinane jest najczęściej do paska, dzięki czemu badany może swobodnie się poruszać. Podczas noszenia Holtera pacjent powinien zapisywać najważniejsze wykonywane czynności i ewentualne dolegliwości, z zaznaczeniem godziny, w której wystąpiły.
Holter na ogół zakładany jest na 24 godziny. W tym czasie nie można się kąpać, używać poduszek i koców elektrycznych, telefonów komórkowych. Niewskazane jest także przechodzenie przez bramki elektroniczne (w sklepach).
Wynik badania przekazywany jest w formie opisu z dołączonymi wykresami.
Przeciwwskazania: Brak. Może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane u pacjentów w każdym wieku.

Próba wysiłkowa
Badanie to zmusza organizm do zwiększonej pracy, przy jednoczesnym monitorowaniu zapisu EKG i kontroli ciśnienia tętniczego krwi. Wysiłek fizyczny zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen. Jednak u osób z niewydolnością krążenia istnieje krytyczny poziom obciążenia wysiłkiem, powyżej którego staje się to niemożliwością. Tym samym w zapisie EKG pojawiają się cechy niedokrwienia serca.
Cel: Ocena wydolności fizycznej organizmu, przede wszystkim układu krążenia. Rozpoznanie i ocena skuteczności leczenia choroby wieńcowej. Badanie wykorzystywane także w rehabilitacji chorych (np. po zawale).
Powinno być: Jednakże u osób z niewydolnością/zwężeniem/ naczyń wieńcowych istnieje krytyczny poziom obciążenia wysiłkiem, powyżej którego dostarczenie adekwatnej do zapotrzebowania w warunkach zwiększonego wysiłku ilości jest niemożliwe.

Uwaga! niewydolność serca jest przeciwwskazaniem do testu o czym niżej.

Przygotowanie: Przed testem wysiłkowym należy przedstawić aktualny wynik EKG. Bezpośrednio przed próbą pacjent nie powinien palić papierosów, jeść, pić mocnej kawy lub herbaty. Przyjmowane leki należy zażyć bądź nie w zależności od zaleceń lekarza kierującego na badanie.
Badanie wykonywane jest na ergometrze rowerowym lub na ruchomej bieżni. Na klatce piersiowej badanego nakleja się elektrody, które łączy się z urządzeniem rejestrującym zapis EKG. Na ramię zakłada się mankiet do pomiaru ciśnienia. Test wysiłkowy na ergometrze rowerowym polega na stopniowym zwiększaniu obciążenia przy utrzymaniu stałej prędkości. Pacjent ma przy tym wrażenie, że jedzie ze stałą prędkością pod coraz bardziej stromą górę. W przypadku bieżni próba wysiłkowa polega na stopniowym zwiększaniu szybkości przesuwania się taśmy i wzrostu kąta jej nachylenia. Daje to odczucie coraz szybszego marszu pod coraz bardziej stromą górę. Test wysiłkowy przerywa się w momencie osiągnięcia przewidzianej dla wieku częstości akcji serca, wystąpienia dolegliwości lub pojawienia się zmian w zapisie EKG wskazujących konieczność zakończenia badania. Wynik przekazywany jest w formie opisu z dołączonymi wykresami. Sam test wysiłkowy trwa od kilku do kilkunastu minut.
Po badaniu zalecany jest kilkunastominutowy odpoczynek.
Przeciwwskazania: Brak. Wykonuje się u pacjentów w każdym wieku. Może być wielokrotnie powtarzane.
Przeciwwskazania do testu wysiłkowego:
  1/Ostre zapalenie mięśnia sercowego
  2/jakakolwiek choroba gorączkowa lub grypopodobna
  3/Niewydolność serca
  4/częste napadu zaburzeń rytmu z szybką czynnością serca.
  5/niestabilna choroba wieńcowa  6/zmiany ortopedyczne lub neurologiczne
  7/niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
  8/Tyreotoksykoza, czyli nadczynność tarczycy
  9/Z oczywistych przyczyn prób nie wykonuje się u osób wątłych, w podeszłym wielu lub bardzo chorych

Echokardiografia
Potocznie zwana echem serca. Jest to obrazowa metoda badania serca i naczyń krwionośnych za pomocą ultradźwięków. Na ekranie monitora ukazuje się obraz powstający w wyniku odbicia od serca fali ultradźwiękowej wysyłanej z głowicy aparatu.

Cel: Ocena struktur anatomicznych serca. Ocena ruchu serca i zastawek wewnątrzsercowych. Ocena przepływu krwi w obrębie przedsionków i komór serca, dużych naczyń krwionośnych oraz naczyń wieńcowych.
Informacje te uzyskuje się dzięki zastosowaniu różnych systemów – echokardiografii jedno-, dwuwymiarowej, dopplerowskiej.
Pierwsza pokazuje przekrój serca tylko w jednej płaszczyźnie. Obecnie praktycznie już nie jest stosowana. Druga natomiast umożliwia uzyskaniu obrazu serca w dwóch płaszczyznach. Oceny obrazu dokonuje się zarówno w ruchu, jak i po jego zatrzymaniu w dowolnej fazie pracy serca. Po zatrzymaniu obrazu można dokonać pomiaru grubości ścian serca czy wielkości poszczególnych jego jam. Istnieje również możliwość oceny kurczliwości mięśnia sercowego czy objętości krwi wyrzucanej z lewej komory podczas skurczu.
Echokardiografia dopplerowska oparta jest na rejestracji przepływu krwi w jamach serca i naczyniach krwionośnych. Zmiany prędkości przepływu krwi rejestrowane są w postaci tzw. spektrum dopplerowskiego. Powstały zapis poddawany jest komputerowej analizie matematycznej. Uzyskane parametry umożliwiają ocenę przecieków wewnątrzsercowych przy wrodzonych wadach serca, a także stopnia zwężenia czy niedomykalności zastawek wewnątrzsercowych.
Większość obecnie dostępnych aparatów posiada możliwość jednoczesnego zastosowania wszystkich systemów echokardiograficznych, co pozwala na pełniejszą ocenę czynności serca.

Przygotowanie: Przed echem serca należy wykonać EKG i RTG klatki piersiowej. Nie ma specjalnych zaleceń co do przygotowań.
Do badania pacjent układa się w pozycji na wznak lub na lewym boku z nieznacznie uniesioną górną częścią ciała. Lekarz przykłada głowicę echokardiografu w kilku określonych miejscach: koniuszek serca, lewa lub prawa okolica przymostkowa, dołek podsercowy, dołek jarzmowy oraz rzadziej okolica przykręgosłupowa, pod- i nadobojczykowa. W wybranych przypadkach, aby dokładniej zobrazować struktury serca wykonuje się badanie przezprzełykowe. Polega ono na wprowadzeniu przez przełyk specjalnej sondy na głębokość odpowiadającą położeniu serca.
Wynik badania przekazywany jest w formie opisu z dołączonymi zdjęciami. Badanie trwa zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu minut.
Przeciwwskazania: Brak. Wykonuje się u pacjentów w każdym wieku. Może być wielokrotnie powtarzane.

Koronarografia
Badanie inwazyjne naczyń wieńcowych cewnikiem wprowadzonym przez tętnicę udową do serca i otaczających go naczyń. Przez cewnik wstrzykiwany jest specjalny barwnik, tzw. kontrast (widoczny w promieniach RTG), który umożliwia wykonanie szczegółowych zdjęć naczyń krwionośnych. Dostarcza informacji na temat naczyń wieńcowych zaopatrujących serce w krew.

Cel: Uwidocznienie zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych. Ocena wyglądu i funkcji zastawek serca, zdolności do tłoczenia krwi i ciśnienia panującego w komorach serca. Ustalenie wskazań i sposobu leczenia choroby niedokrwiennej serca. Ocena drożności wszczepionych bypasów. Ocena ryzyka wystąpienia zawału u osoby po zawale lub ze zniszczonym mięśniem sercowym.

Przygotowanie:. Na sześć godzin przed badaniem nie należy jeść. Miejsce nakłucia (na ogół pachwina) musi być ogolone. Przed badaniem pacjent dostaje leki uspokajające (nie jest usypiany) i jednorazowo antybiotyk w celu uniknięcia ewentualnego zakażenia.
Badanie wykonuje się w pozycji leżącej. Lekarz wprowadza do tętnicy udowej tzw. koszulkę naczyniową a przez nią cewnik (plastikowa rurka), który przez aortę prowadzony jest do serca. Koszulka naczyniowa usuwana jest albo natychmiast albo po kilku godzinach od badania. Odpowiednia końcówka cewnika zapewnia dostęp do poszczególnych naczyń wieńcowych. Gdy  znajduje się w naczyniu wieńcowym wstrzykiwany jest kontrast. Następnie robione są zdjęcia RTG tętnic wieńcowych, które później zgrywa się na płytę lub kasetę. Kardiolog po ocenie zmian miażdżycowych w naczyniach, kwalifikuje pacjenta do leczenia zachowawczego lub zabiegu angioplastyki (PTCA), zwanego potocznie balonikowaniem.
Po zabiegu pacjent musi pozostawać przez ok. 6 godzin w łóżku utrzymując nakłutą kończynę w pozycji wyprostowanej.

Przeciwwskazania: Brak zgody pacjenta, ciężka niewydolność krążenia uniemożliwiającą dłuższe przebywanie pacjenta w pozycji leżącej, ciężkie nadciśnienie tętnicze, tj. ciśnienie skurczowe przekraczające 200 mmHg, alergia na środek kontrastowy, niskie stężenie potasu we krwi, gorączka, niewydolność nerek, nadczynność tarczycy, stosowanie doustnych leków przeciwkrzepliwych, nawracające groźne dla życia zaburzenia rytmu serca, ciężka niedokrwistość.
Ewentualnym powikłaniem mogą być reakcje na wprowadzony kontrast (bóle głowy, nudności, objawy uczulenia). Ponadto w związku z nakłuciem mogą powstać krwiaki i tętniaki.
Badanie wykonywane u pacjentów w każdym wieku. Może być powtarzane.

Tekst: Marta Lenkiewicz
Konsultacja: Dr n. med. Anna Wołodźko – kardiolog 
Centrum Medyczne Damiana

Zadaj Pytanie

Poniższy formularz kontaktowy nie służy do udzielania porad medycznych.

* pola wymagane

Centrum Medyczne Damiana Warszawa

Szukaj

Kontakt

Centrum Medyczne Damiana
Holding Sp. z o.o.

ul. Wałbrzyska 46
02-739 Warszawa

tel.: (22) 566 22 22
fax (22) 566 22 00
e-mail: info@damian.pl

Biuro Zarządu
Al. Jerozolimskie 96
00-807 Warszawa

Bądź na bieżąco, zapisz się do newslettera

Otrzymuj najnowsze informacje o aktualnych promocjach, wpisz swój adres e-mail:

Facebook CMDYouTube

Copyright © Centrum Medyczne Damiana 2017

 
   
Umów wizytę Znajdź lekarza Zadaj pytanie