Wodorowy test oddechowy w diagnostyce nietolerancja laktozy i fruktozy

Wodorowy test oddechowy w diagnostyce nietolerancja laktozy i fruktozy

Na podstawie informacji o zawartości wodoru w wydychanym powietrzu diagnozujemy szereg dolegliwości gastrologicznych i nietolerancji żywieniowych (nie dotyczy alergii pokarmowej, w której uczestniczą mechanizmy immunologiczne).

lek. med. Iwona Naziębło
specjalista gastrolog

Wodorowy test oddechowy jest stosowany w diagnostyce:

  • nietolerancji laktozy,
  • zaburzeń wchłaniania fruktozy,
  • przerostu bakteryjnego jelita cienkiego – SIBO (small intestinal bacterial overgrowth).

NIETOLERANCJA LAKTOZY

Laktoza to dwucukier zawarty w mleku, rozkładany za pomocą enzymu laktazy do monocukrów glukozy i galaktozy. Nietolerancja laktozy jest wynikiem niedoboru laktazy w błonie śluzowej jelita cienkiego. Wówczas spożycie produktów zawierających laktozę prowadzi do jej fermentacji i nadmiernego wytwarzania gazów w jelicie cienkim i grubym, powodując wzdęcie, dyskomfort lub ból w jamie brzusznej, biegunkę. Dolegliwości zależą od ilości spożytej laktozy oraz stopnia niedoboru laktazy; w codziennej diecie oznacza to, że niektórzy mogą dobrze tolerować szklankę mleka, a inni nie. U wszystkich chorych z objawami posiłkowymi wskazane jest przeprowadzenie testu tolerancji laktozy.

Po spożyciu przez pacjenta standardowej dawki laktozy i określeniu wyjściowego stężenia wodoru w wydychanym powietrzu pobierane są i mierzone kolejne próbki powietrza do 3 godzin. Wzrost stężenia wodoru w wydychanym powietrzu powyżej 10 p.p.m. (części na milion) z dużym prawdopodobieństwem przemawia za niedoborem laktazy. Czasami u badanych osób stwierdza się wyjściowo podwyższone stężenie wodoru w wydychanym powietrzu w wyniku diety bogatobłonnikowej lub zespołu przerostu flory jelitowej, co należy uwzględnić w rozpoznaniu różnicowym.

W razie uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego w wyniku ostrej infekcji obserwujemy niedobór laktazy z dodatnim wynikiem testu, ma on jednak charakter przejściowy. U osób bez innych dolegliwości oraz bez ostrego zakażenia przewodu pokarmowego dodatni wynik testu wskazuje jednoznacznie na nietolerancję laktozy. Choć istnieje pierwotny niedobór laktazy, którego objawy występują już w niemowlęctwie, zazwyczaj ujawnia się on w okresie dojrzewania lub u dorosłych, gdy dochodzi do stopniowego zaniku aktywności laktazy w błonie śluzowej jelita cienkiego. Nietolerancję laktazy obserwuje się także częściej w przebiegu chorób jak celiakia i choroby zapalne jelit.

LECZENIE

Wyróżnia się dwa rodzaje postępowania terapeutycznego:

  • wykluczenie z diety pokarmów zawierających laktozę lub zamiana na produkty zawierające wstępnie nadtrawioną laktozę – oznaczone jako bezlaktozowe,
  • substytucyjne podawanie preparatów laktazy, które są szeroko dostępne.

W przypadku osób szczególnie wrażliwych istotna jest dokładna analiza diety, ponieważ w wielu procesach produkcyjnych żywności i w przemyśle farmaceutycznym laktoza stosowana jest jako wypełniacz.

Wodorowy test oddechowy w diagnostyce nietolerancja laktozy i fruktozy

PRZEBIEG LECZENIA I ROKOWANIE

Objawy powinny ustąpić po wyeliminowaniu laktozy z diety, a w przypadku ich utrzymywania się należy zweryfikować rozpoznanie. Pacjentów stosujących dietę bezlaktozową należy poinformować o konieczności zapewnienia odpowiedniej podaży wapnia, ponieważ u wielu osób jego głównym źródłem jest mleko i jego produkty. Rokowanie jest pomyślne, gdyż nietolerancja ta może być stosunkowo łatwo zweryfikowana.

NIETOLERANCJA FRUKTOZY

Występuje rzadko, jest więc słabiej poznana niż nietolerancja laktozy. Może wynikać z wrodzonego defektu metabolicznego lub wiązać się z nietolerancją nabytą w życiu dorosłym. Fruktoza występuje w owocach, miodzie, dodaje się ją do niektórych słodyczy, napojów gazowanych i sztucznie aromatyzowanych, jest produktem rozkładu dwucukru sacharozy (glukoza i fruktoza). Objawy są podobne jak przy nietolerancji laktozy, w diagnostyce wykorzystuje się test oddechowy z użyciem znakowanej fruktozy. Podczas leczenia najbardziej skuteczna jest eliminacja fruktozy z diety.

SIBO

SIBO, czyli zespół rozrostu flory bakteryjnej jelita cienkiego, to patologiczny wzrost liczby bakterii, zmiana jakościowa flory bakteryjnej w jelicie cienkim.

Przewód pokarmowy dorosłego człowieka jest zasiedlony przez ok. 1014 różnego rodzaju komórek bakterii, możemy je podzielić na korzystne dla organizmu gospodarza, potencjalnie patogenne oraz patogenne. Rozmieszczenie bakterii w przewodzie pokarmowym jest zróżnicowane i zależne od panujących warunków fizycznych i chemicznych. Liczba i różnorodność flory jest względnie mała w żołądku i wzrasta wraz z odległością od niego – w początkowym odcinku jelita cienkiego jest ich ok. 102 (komórek bakterii w 1 g lub 1 ml treści jelitowej), w dystalnym jelicie krętym ok. 107, a w jelicie grubym 1011–1012.

Czynniki mogące mieć związek z rozwojem SIBO to:

  1. nieprawidłowości anatomiczne – uchyłki jelita cienkiego, przetoki jelitowe, zwężenia pooperacyjne,
  2. zaburzenia motoryki – neuropatia cukrzycowa, twardzina układowa, amyloidoza, niedoczynność tarczycy, choroby neurologiczne, leki – niesteroidowe przeciwzapalne, inhibitory pompy protonowej, leki opioidowe,
  3. inne, w tym przewlekłe zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, choroby wątroby, niedobory immunologiczne, podeszły wiek.

Wodorowy test oddechowy w diagnostyce nietolerancja laktozy i fruktozy

OBJAWY

Ze względu na wieloczynnikowy charakter charakteryzuje się różnymi objawami – najczęstsze, dotyczące 50–75% pacjentów to przewlekła biegunka, ból brzucha, wzdęcia, niedobór witaminy B12, rzadziej – niedobór witamin D i E, a także wit. A, niedokrwistość z niedoboru żelaza, hipoproteinemia.

Pacjenci cierpiący na powyższe objawy mogą ograniczać posiłki, co może skutkować utratą masy ciała.

Zdarza się też, że niektóre osoby cierpiące na SIBO zgłaszają dużą skłonność do spożywania słodyczy, co może z kolei prowadzić do powstania nadwagi. Ponadto są pacjenci z SIBO klinicznie bezobjawowi.

DIAGNOSTYKA

Testy wodorowe są obecnie najczęściej wykorzystywane w praktyce klinicznej, ponieważ są proste w wykonaniu, nieinwazyjne, bezpieczne i stosunkowo tanie. Podstawą jest zjawisko fermentacji węglowodanów przez nadmiar bakterii jelitowych z wytworzeniem wodoru, który w warunkach fizjologicznych nie powstaje w ludzkim organizmie.

Doustne podanie glukozy lub laktozy, a następnie pomiar stężenia wodoru w wydychanym powietrzu, wartość powyżej 10ppm na czczo i wzrost powyżej 20 ppm w porównaniu z wartością wyjściową wskazuje na SIBO.

Na wyniki testu wpływać mogą następujące czynniki:

  1. u ok. 8–27% populacji jest obecna flora bakteryjna nieprodukująca wodoru, u tych osób wyniki będą fałszywie ujemne,
  2. czynniki zewnętrzne, tj. dieta, palenie tytoniu, niedawno przebyta antybiotykoterapia, intensywny wysiłek fizyczny.

LECZENIE

  • usunięcie przyczyny – nie zawsze jest możliwe,
  • uzupełnienie niedoborów żywieniowych,
  • leczenie żywieniowe, np. dieta FODMAP, czyli dieta o małej zawartości fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli,
  • leczenie farmakologiczne – terapia lekami przeciwbakteryjnymi o szerokim spektrum działania.

Do leków o udowodnionej skuteczności należą: ryfaksymina, cyprofloksacyna, metronidazol, neomycyna, norfloksacyna i doksycyklina.

U większości chorych skuteczna jest 7–14-dniowa terapia, jednak często istnieje konieczność cyklicznego jej powtarzania. W każdym przypadku decyzja o podjęciu leczenia, ze względu na działania niepożądane, oporność na antybiotyki, koszty leczenia, niemożliwy do wykluczenia efekt placebo, powinna zostać indywidualnie i dostosowana do konkretnego pacjenta.

Centrum Medyczne Damiana
ul. Wałbrzyska 46
(22) 566 22 22

 

Zadaj Pytanie

Poniższy formularz kontaktowy nie służy do udzielania porad medycznych.

* pola wymagane

Centrum Medyczne Damiana Warszawa

Szukaj

Kontakt

Centrum Medyczne Damiana
Holding Sp. z o.o.

ul. Wałbrzyska 46
02-739 Warszawa

tel.: (22) 566 22 22
fax (22) 566 22 00
e-mail: info@damian.pl

Biuro Zarządu
Al. Jerozolimskie 96
00-807 Warszawa

Bądź na bieżąco, zapisz się do newslettera

Otrzymuj najnowsze informacje o aktualnych promocjach, wpisz swój adres e-mail:

Facebook CMDYouTube

Copyright © Centrum Medyczne Damiana 2017

 
   
Umów wizytę Znajdź lekarza Zadaj pytanie