Mowa bez wad, czyli wady wymowy - diagnostyka i terapia

Mówienie jest sprawnością, którą nabywa się wolniej i trudniej niż inne sprawności motoryczne. U zdrowego normalnie rozwijającego się dziecka rozwój mowy kończy się pomiędzy 5.-6. r.ż. To jak mówią nasze dzieci, jakim posługują się słownictwem znacznie wpływa na osiągnięcie przez nich sukcesu najpierw w szkole, potem w miejscu pracy. Dziecko z wadą wymowy może mieć problemy w nawiązaniu prawidłowych kontaktów z rówieśnikami.
wady wymowy

Czym jest wada wymowy?
Czy warto udać się do specjalisty?
Wady wymowy i ich przyczyny
Jak przebiega terapia logopedyczna?
Dlaczego terapia wad wymowy jest tak ważna?
Najczęściej występujące wady wymowy u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym
Jak wygląda terapia wad wymowy?
Czy można wyleczyć wady wymowy u dorosłych?

Słuchając często własnego dziecka zastanawiamy się − czy moje dziecko mówi poprawnie? Jak postępować, żeby rozwój mowy przebiegał prawidłowo? Kiedy udać się do logopedy z dzieckiem?

Mowa ściśle związana jest z czytaniem i pisaniem, ważne jest żeby mowa naszych pociech nie odbiegała od normy. Nie zawsze jednak rozwój mowy przebiega prawidłowo.

Dlaczego tak się dzieje? Jakie są przyczyny wad wymowy?

Do głównych przyczyn wad wymowy należą:

  • zmiany anatomiczne w obrębie aparatu artykulacyjnego,
  • nieprawidłowa praca narządów mowy,
  • niesprzyjające warunki uczenia się mowy w środowisku rodzinnym.

Czym jest wada wymowy?

Wada wymowy to niemożność wymawiania jednego, kilku czy kilkunastu dźwięków. Najczęściej objawia się zniekształceniami, zastępowaniem lub opuszczaniem głosek.

Jakie wady wymowy występują najczęściej?

  • seplenienie,
  • nieprawidłowa realizacja głoski "r" – rotacyzm,
  • nieprawidłowa realizacja poszczególnych głosek,
  • mowa bezdźwięczna,
  • nosowanie.

Wady wymowy są często przyczyną niepowodzeń szkolnych, mogą doprowadzić do trudności dydaktycznych takich jak: dysleksja, dysgrafia, później dysortografia.

Czy z wadą wymowy warto udać się do specjalisty?

Zdania są podzielone. Bywają rodzice, którzy czekają aż problem minie sam. Niestety takie postępowanie sprzyja utrwalaniu wady i powoduje, że jej likwidacja będzie wymagała więcej czasu i pracy. Często, zarówno rodzice jak i nauczyciele, nie uświadamiają sobie konieczności usuwania wad wymowy w odpowiednim wieku. Nie należy zwlekać z wizytą u logopedy w celu prawidłowej oceny stanu mowy dziecka.

Odpowiednio wcześnie podjęta terapia logopedyczna znacznie skraca jej czas!

Kontakt z logopedą jest bardzo istotny, gdy niepokoi nas mowa dziecka:

  • jesteście zaniepokojeni sposobem mówienia waszego dziecka,
  • wasz 3-latek jeszcze nie mówi, a 4-latek mówi dużo mniej niż jego rówieśnicy,
  • wasza pociecha nawykowo mówi przez nos,
  • niepokoją was zmiany anatomiczne w budowie narządów mowy dziecka,
  • macie wątpliwości, czy dziecko dobrze słyszy,
  • zauważycie u waszego dziecka lekkie zacinanie,
  • powtarzanie sylab.

Jeśli występuje którykolwiek z powyższych symptomów − warto skonsultować to z logopedą. Czasami wystarczy jedna wizyta, by rozwiać wszelkie wątpliwości. Jeśli zajdzie taka potrzeba, logopeda dobierze odpowiedni zestaw ćwiczeń i pokaże jak je wykonać w domu.


Już dziś KUP ONLINE wizytę u logopedy!


Jak przebiega terapia logopedyczna?

Niewątpliwie konieczne jest indywidualne podejście do każdego dziecka. Cel i formę terapii logopedycznej wyznaczają takie czynniki jak: wiek dziecka oraz stopień i charakter występujących zaburzeń mowy. Terapia logopedyczna obejmuje usuwanie prostych wad wymowy do niemożności mówienia.

Celem terapii logopedycznej jest:

  • usuwanie wad i zaburzeń mowy,
  • przywrócenie mowy w przypadku jej utraty,
  • nauczanie mowy w przypadku, kiedy się nie wykształciła,
  • wyrównanie opóźnień rozwoju mowy,
  • stymulowanie rozwoju mowy.

Młodzież i dorośli

Terapię logopedyczną proponujemy zarówno młodzieży jaki i dorosłym oraz wszystkim osobom potrzebującym pracy z logopedą.

Zaburzenia mowy dotyczą wszelkich nieprawidłowości, które prowadzą do zaburzeń w komunikowaniu się. Taka terapia może przywrócić nam radość życia, pozbędziemy się kompleksów, staniemy się bardziej odważni i otwarci w kontaktach międzyludzkich.

W mojej codziennej pracy z pacjentami pomagam zidentyfikować problem wad wymowy u dzieci, poprowadzić terapię logopedyczną oraz, a może przede wszystkim, uzyskać wszelką pomoc i poradę logopedyczną.

Zakres terapii logopedycznych:

  • wczesna interwencja logopedyczna (noworodki, niemowlęta),
  • terapia prostego opóźnionego rozwoju mowy,
  • terapia mowy u dzieci i dorosłych z wadami zgryzu − pacjenci ortodontyczni,
  • wczesna diagnoza, profilaktyka oraz terapia logopedyczna w pokonywaniu trudności w czytaniu, pisaniu, dysleksji, dysortografii, dysgrafii,
  • terapia jąkania,
  • terapia mowy u dzieci z autyzmem, zespołem Aspergera,
  • nauka mowy zastępczej po usunięciu krtani,
  • terapia afazji,
  • ćwiczenia mowy po nowotworach,
  • terapia mowy po uszkodzeniach mózgu,
  • terapia logopedyczna pacjentów w śpiączce.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ

Wady wymowy i ich przyczyny

Zakres zaburzeń językowych jest bardzo szeroki, dlatego też wady wymowy mogą mieć swoje przyczyny u różnych źródeł. Statystyki wskazują, że najczęstszą przyczyną jest niska sprawność narządów artykulacyjnych dziecka. Do innych powodów można zaliczyć wady zgryzu, złą budowę narządów artykulacyjnych, jak również wady słuchu. Wśród powodów wad wymowy znajduje się również wiele zaburzeń fizjologicznych pozornie niezwiązanych z mową, takie jak np. obecność trzeciego migdałka oraz częste infekcje górnych dróg oddechowych.

Wady wymowy u dzieci – winni bywają rodzice

Warto dodać, że wady wymowy u dzieci mogą być spowodowane nieodpowiednimi wzorcami artykulacyjnymi. Maluchy w trakcie procesu mówienia naśladują dźwięki z otoczenia co oznacza, że będą mówiły tak, jak otaczające je osoby. Jeśli rodzic często mówiący do malucha ma wyraźną wadę wymowy istnieje ryzyko, że maluch nieświadomie ją powieli.

Wielu rodziców i dziadków ma skłonność do celowego zdrabniania słów i ich przeinaczania podczas, gdy zwracają się do maluszków. Takie sposób komunikacji warto ograniczyć – jakkolwiek urocze nie wydawałoby się celowe seplenienie do maleństwa, jego częste stosowanie może sprawić, że dziecko uzna je za prawidłową formę wymowy i trudno będzie mu się od niej odzwyczaić.

Bagatelizowany problem

Niestety, wcale nierzadko zdarza się, że rodzice lekceważą nieodpowiednią wymowę dziecka oczekując, że problem minie z wiekiem. To naturalne, że rodzic przebywający z dzieckiem praktycznie przez cały czas doskonale rozumie jego język – nawet wtedy, gdy nie jest on całkowicie poprawny. Jednak bagatelizowanie nieprawidłowej artykulacji może powodować jej utrwalanie i trudniejsze leczenie w dalszym życiu. Trzeba wspomnieć, że pozostawione odłogiem dziecięce problemy artykulacyjne mogą stanowić podłoże do wad wymowy u dorosłych.

Wady wymowy

Najczęściej występujące wady wymowy u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym

Jakie wady wymowy u dzieci występują najczęściej? Zapoznaj się z typami problemów, z powodu których rodzice przyprowadzają swoje pociechy do gabinetu logopedy. Być może któryś z nich dotyczy właśnie twojego dziecka?

  • Seplenienie

Polega na nieprawidłowej wymowy głosek /s,z,c,dz/, /ś,ź,ć,dź/, /sz,ż,cz,dż/, a czasem również głosek /t,d,n/. Wada polega na artykulacji głosem z językiem wsuniętym pomiędzy zęby.

  • Wady wymowy /r/, czyli rotacyzm

Powodem zaburzenia mowy jest tylnojęzykowe, „francuskie” wymawianie głoski /r/ lub wymawianie bez wibracji języka (jednouderzeniowe). Objawia się zamienianiem głoski /r/ na /l/ lub /j/ bądź całkowitym pomijaniem głoski „r” w wymowie.

  • Lambdacyzm – wada wymowy głoski /l/

Dziecko zamienia głoskę „l” na /j/ lub całkowicie ją pomija.

  • Kapacyzm, gammacyzm

Wada polegająca na złej artykulacji głosek /k,g/, najczęściej zamienianych na /t,d/.

  • Wieloraka dyslalia

W przypadku tego zaburzenia dochodzi do nieprawidłowej wymowy głosek różnych. Dyslalia wieloraka objawia się bardzo trudną do zrozumienia mową przypominającą bełkot.

  • Rynolalia, czyli mówienie przez nos

Jeśli dziecko wymawia głoski prawidłowo lecz masz wrażenie, że stale mówi „przez nos”, maluch może cierpieć na rynolalię. Jest ona spowodowana najczęściej przyczynami laryngologicznymi takimi, jak przerośnięcie migdała, polipy w nosie, krzywa przegroda nosowa czy nawracające infekcje dróg oddechowych.

  • Jąkanie

Jąkanie często pojawia się u dzieci wczesnoszkolnych, które są energiczne i mają sporo do powiedzenia, jednak nie mogą przekazać wszystkich informacji tak szybko, jakby chciały ze względu na ograniczone możliwości artykulacyjne. Wówczas mówi się o nierozwojowej płynności mówienia lub jąkaniu fizjologicznym, które mija z czasem. Jeśli jednak wraz z wiekiem jąkanie u dziecka nie ustępuje, jego leczenie może wymagać podjęcia terapii logopedycznej. Ciekawostką jest, że jąkanie jako wadę wymowy u dorosłych również można skutecznie leczyć.

Dlaczego tak ważna jest terapia wad wymowy?

Wady wymowy u dzieci należy leczyć nie tylko ze względu na troskę o ich dobrą samoocenę i łatwość komunikacji w społeczeństwie. Udowodniono, że dzieci w wadami wymowy znacznie trudniej przechodzą przez proces nauki czytania i pisania. Przykładowo, dziecko z wadą wymowy polegającą na seplenieniu może zapisywać słowo „kosz” jako „kos”, ponieważ tak właśnie je wypowiada.

Żaden rodzic nie powinien oczekiwać, że wada wymowy minie samoistnie. Aby stwierdzić i wyeliminować przyczyny wad wymowy u dziecka należy skonsultować się z logopedą jak najszybciej po zauważeniu, że maluch ma problemy z artykulacją.

Jak wygląda terapia wad wymowy?

Terapia wad wymowy u logopedy opiera się przede wszystkim o specjalne ćwiczenia, które mają na celu usprawnienie aparatu artykulacyjnego dziecka. Rodzaj ćwiczeń dobranych przez specjalistę uzależniony jest od wady, z jaką boryka się maluch. Można powiedzieć, że terapia polega na „gimnastykowaniu” podniebienia, języka i warg tak, by były w stanie układać się prawidłowo i umożliwiać tworzenie odpowiednich głosek.

Terapia leczenia wad wymowy małym pacjentom bardzo często przypomina dobrą zabawę, podczas której naśladowane są dźwięki wydawane przez zwierzątka czy wykonywane śmieszne miny. W rzeczywistości dzięki regularnie powtarzanym ćwiczeniom mowy w wielu przypadkach można wypracować prawidłową zdolność artykulacji.

Oczywiście, niektóre sytuacje wymagają czegoś więcej niż tylko ćwiczeń logopedycznych. Jeśli wada wymowy u dziecka wiąże się z problemami fizjologicznymi, takimi jak np. obecność trzeciego migdałka lub nieprawidłowa budowa wędzidełka języka, konieczna może okazać się interwencja chirurgiczna.

Czy wady wymowy u dorosłych można wyleczyć?

Czy istnieje sposób, który leczy wady wymowy u osób dorosłych? Mamy dobre wieści – do logopedy można zgłosić się w każdym wieku. Ludzki aparat mowy to na tyle ciekawy mechanizm, że może poprawić swoją sprawność w dowolnym momencie, jeśli będzie odpowiednio do tego stymulowany.

Dyslalia, czyli wady wymowy leczone są indywidualnie, w zależności od ich przyczyn i rodzaju. Do gabinetów logopedycznych zgłasza się sporo dorosłych pacjentów, którzy chcą naprawić zaniedbania z dzieciństwa, pozbyć się jąkania będącego źródłem tremy lub problemów z wymową, które pojawiły się wskutek wypadków i chorób. Terapia wad wymowy może skutecznie poprawić nie tylko zdolność komunikacji z otoczeniem, ale zwiększyć pewność siebie pacjenta i pomóc mu wyzbyć się kompleksów.

Usuwanie wad wymowy – Warszawa

W naszym Centrum Medycznym skutecznie walczymy z wadami wymowy u pacjentów w różnym wieku. Terapiom podlegają nie tylko popularne problemy z artykulacją u dzieci, ale również kłopoty z mową po urazach mózgu, śpiączce czy usunięciu krtani. Skutecznie pomagamy w pokonywaniu trudności w pisaniu i czytaniu, które spowodowane są dysleksją i dysgrafią.

Determinacja pacjenta leczy wady wymowy

Wady wymowy u dzieci oraz dorosłych nie są problemem, któremu trzeba się poddawać. Im wcześniej zostanie podjęta terapia tym większa szansa na ich pełne wyleczenie. Warto jednak pamiętać, że do logopedy można zgłosić się w każdym wieku – skrupulatna praca nad aparatem mowy z pewnością przyniesie pozytywne efekty.

Literatura tematu:

Emilia Banach, Mateusz Cybulski, Elżbieta Krajewska – Kułak Profilaktyka wad wymowy u dzieci do siódmego roku życia

Anna Cencora Przyczyny wad wymowy i sposoby zapobiegania

Joanna Majchrzyk-Mikuła, Barbara Grabarczyk Profilaktyka logopedyczna w praktyce nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej

Anna Sołtys-Chmielowicz Klasyfikacje wad wymowy (dyslalii)

Data dodania 26.06.2019
Data ostatniej aktualizacji 23.03.2020