Portal pacjenta
Kup wizytę
Znajdź lekarza
Zrób badanie krwi
Spis treści:
- Czym jest prostata?
- Najczęstsze choroby gruczołu krokowego
- Rak prostaty - warto przeczytać!
- Profilaktyka problemów z prostatą
- Niepokojące objawy ze strony prostaty, czyli czas na kontrolę!
Czym jest prostata?
Prostata to inaczej gruczoł krokowy, zwany również gruczołem sterczowym lub sterczem. Znajduje się w miednicy mniejszej tuż pod pęcherzem moczowym, otaczając cewkę moczową, przez którą oddawany jest mocz. Prawidłowa prostata ma kształt i wielkość orzecha włoskiego. Wchodzi ona w skład układu moczowo-płciowego mężczyzny. Odpowiada za produkcję płynu stanowiącą składową nasienia. Dzięki niej plemniki są ruchliwe i mogą przetrwać w niesprzyjających warunkach. Po 30. roku życia, u większości mężczyzn, prostata zaczyna się rozrastać. To naturalne zjawisko związane jest z wiekiem i nazywa się łagodnym przerostem prostaty. U mężczyzny poniżej 50. roku życia średnia wielkość gruczołu korkowego to 44x32x38 mm, a przeciętna objętość to około 28 cm3.
U mężczyzn w starszym wieku, po 60 roku roku życia przeciętne wymiary to 47x34x41 mm, a objętość to 35 cm3. Wraz z wiekiem obserwowane jest powiększenie prostaty.
| KUP KONSULTACJĘ UROLOGA |
Najczęstsze choroby gruczołu krokowego
Do najczęstszych chorób prostaty należą:
- Przerost prostaty
- Zapalenie gruczołu krokowego
- Rak prostaty
Łagodny przerost prostaty
Choroba o łagodnym przebiegu utrudnia oddawanie moczu, ale bezpośrednio nie zagraża choremu. Przerost gruczołu krokowego obserwowany jest zazwyczaj po ok. 45-50 roku. Często jest przyczyną zaburzeń w oddawaniu moczu, obserwuje się łagodny rozrost tego narządu. W takim przypadku należy udać się na badanie prostaty i zbadać łagodny rozrost gruczołu krokowego.
Ostre zapalenie gruczołu krokowego
To dość rzadka choroba, która jest spowodowana zakażeniem tkanek gruczołu przez bakterie. Najczęściej są to bakterie stanowiące normalną florę bakteryjną jelita grubego (potocznie nazywane „bakteriami kałowymi”). Zapalenie stercza może być spowodowane zastojem wydzieliny stercza – płyn produkowany przez gruczoł krokowy umożliwia plemnikom poruszanie się; jeśli do wytrysku dochodzi rzadko albo wydzielina prostaty produkowana jest w zbyt dużej ilości, to może zalegać w sterczu i wywołać stan zapalny gruczołu.
Przewlekłe zapalenie gruczoły krokowego
Przewlekłe zapalenie prostaty określane jest również terminem „zespół przewlekłego zapalenia stercza/przewlekłego bólu w miednicy”. Jest to stan zapalny, który utrzymuje się ponad 3 miesiące. Nie do końca poznano przyczyny tej postaci choroby.
Rak prostaty
Rak prostaty to najczęściej rozpoznawany nowotwór złośliwy u mężczyzn. Nowotwór złośliwy gruczołu krokowego najczęściej diagnozowany jest u mężczyzn po 60. rż. Rozwija się powoli, na początku bezobjawowo. Wraz z rozwojem nowotworu pojawiają się objawy płynące z układu moczowego: problemy z oddawaniem moczu, zatrzymanie, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, nagłe parcie na pęcherz, czasem bóle okolicy krzyżowej, w zaawansowanej postaci może dawać bóle w podbrzuszu, krew w moczu, dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa i inne.
Rak prostaty - warto przeczytać!
Rak prostaty może być uleczalne pod warunkiem, że zostanie wcześnie zdiagnozowany i odpowiednio leczony. Częstość występowania zachorowania na raka prostaty jest duża. W Polsce rak prostaty jest drugim najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn, zaraz po raku płuc, oraz stanowi trzecią najczęstszą przyczynę zgonów związanych z chorobami nowotworowymi.
Czynniki zwiększające ryzyko raka prostaty:
Diagnostyka raka prostaty
Do podstawowych badań zalicza się w tym przypadku wywiad lekarski badanie per rectum (przez odbytnicę), analizę stężenia PSA w surowicy krwi. Najdokładniejszym badaniem obrazowym oceniającym zmiany nowotworowe w gruczole krokowym jest rezonans magnetyczny.
Ostateczna diagnoza raka prostaty jest możliwa wyłącznie po przeprowadzeniu biopsji, wykonywanej pod nadzorem USG lub w połączeniu z rezonansie magnetycznym.
Na czym polega leczenie?
Dobór odpowiedniej metody leczenia zależy od wieku pacjenta, cech nowotworu oraz stopnia zaawansowania choroby. Główne formy terapii obejmują: operację, czyli radykalne usunięcie prostaty, radioterapię, polegającą na napromienianiu gruczołu krokowego w celu zniszczenia komórek nowotworowych, oraz leczenie systemowe, które obejmuje terapię hormonalną ograniczającą wpływ testosteronu na nowotwór, chemioterapię i nowoczesne terapie molekularne. W przypadku pacjentów z niskim ryzykiem raka stosuje się czasami tzw. leczenie odroczone, polegające na aktywnym monitorowaniu, co pozwala uniknąć radykalnej interwencji i związanych z nią powikłań.
Profilaktyka problemów z prostatą
Kontrola stanu prostaty u urologa raz w roku
Prostata wymaga badań profilaktycznych.
- Badania u urologa. Odbywają się one w gabinecie urologa, który bada mężczyzn per rectum, czyli przez odbyt
- Monitorowanie wskaźnika PSA. PSA (antygen sterczowy specyficzny) to glikoproteina, która wytwarzana jest niemal wyłącznie przez komórki nabłonkowe gruczołu krokowego. Odbiegające od normy parametry tego wskaźnika mogą wskazywać na choroby prostaty. Znaczne zwiększenie stężenia PSA może być sygnałem choroby nowotworowej.
- Testy genetyczne. Z danych epidemiologicznych wynika, że co czwarty przypadek zachorowania na raka jest dziedziczny. Obciążenie genetyczne można zidentyfikować za pomocą odpowiednich badań. Naukowcy szacują, że ryzyko rozwoju raka prostaty u osób bez genetycznych obciążeń wynosi około 12%. U mężczyzn z wrodzoną mutacją, najczęściej w genie BRCA1, ryzyko to może być ponad trzykrotnie wyższe. Wykrycie podwyższonego ryzyka genetycznego umożliwia wczesne zdiagnozowanie choroby, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
Testy genetyczne zaleca się mężczyznom, którzy:
- mają w rodzinie przypadki raka prostaty, jajnika lub piersi,
- zachorowali na nowotwór we wczesnym wieku (50-60 lat),
- mają w rodzinie przypadki nowotworów wielonarządowych (np. rak tarczycy, jelita grubego, nerek),
- mają krewnych z potwierdzonymi mutacjami genów BRCA1, CHEK2 lub NBS1.
Zdrowy tryb życia jako profilaktyka choroby prostaty
Zalecenia w profilaktyce chorób prostaty odnoszą się w dużej mierze do prowadzenia zdrowego stylu życia. Duży nacisk kładzie się na zrównoważoną dietę bogatą w witaminy (najlepiej śródziemnomorską), aktywność fizyczną, w przypadku osób palących, na zaprzestaniu palenia.
Zdrowie prostaty uzależnione jest również od życia seksualnego. Naukowcy odkryli, że długa przerwa w uprawianiu seksu przyczynia się do zalegania nasienie , wydziela się mniej testosteronu, obniża się libido. A to wpływa negatywnie na gruczoł stercza. Zdrowa dawka dla prostaty to uprawianie seksu 21 razy w ciągu miesiąca. Czasopismo European Urology podaje, że opróżnianie prostaty pomaga pozbyć się substancji toksycznych mających wpływ na rozwój raka. W tym kontekście długie zachowanie funkcji seksualnych staje się istotne. W przypadku wczesnego wykrycia zaburzeń seksualnych warto skorzystać z porody seksuologa.
Niepokojące objawy ze strony prostaty, czyli czas na kontrolę!
Przerost prostaty może powodować objawy związane z mikcją, czyli oddawaniem moczu. To pierwszy sygnał, że należy skontrolować drogi moczowe. Objawy choroby mogą wyglądać tak: np. częste oddawanie moczu w nocy, naglące parcie na mocz, pieczenie, ból, uczucie niepełnego wypróżnienia, wąski strumień moczu, nietrzymanie moczu, a także ból krocza, krew lub ropa w moczu, ból podczas wytrysku spermy (ejakulacja), podczas oddawania stolca. Podczas wizyty lekarz zleci odpowiednie badania laboratoryjne antygenu specyficznego dla prostaty oraz wykona USG prostaty.
Ważne jest, aby różnicować choroby gruczołu krokowego od innych schorzeń układu moczowego.
Podsumowanie
Prostata, choć niewielki gruczoł, odgrywa kluczową rolę w zdrowiu mężczyzny. Regularne badania profilaktyczne i dbałość o zdrowy styl życia są niezbędne, aby uniknąć poważnych problemów, takich jak łagodny przerost prostaty czy rak. Wczesne wykrycie chorób prostaty, zwłaszcza raka, znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i powrót do zdrowia. Właściwa dieta, aktywność fizyczna, regularne badania urologiczne oraz świadomość ryzyka genetycznego pomagają w utrzymaniu prostaty w dobrej kondycji. Pamiętajmy, że mężczyźni, zwłaszcza po 50. roku życia, powinni regularnie kontrolować stan zdrowia swojej prostaty, aby zapobiegać chorobom lub wcześnie je wykrywać.
Źródła:
https://journals.viamedica.pl/onkologia_w_praktyce_klin_edu/article/view/92325/75549
