Tasiemiec - czym jest i jakie choroby powoduje?

Najważniejsze informacje:

• Tasiemce to płaskie pasożyty żyjące w jelicie cienkim, mogące osiągać od 2 cm (karłowaty) do 10 metrów długości (nieuzbrojony, bruzdogłowiec).
• Zarażenie następuje najczęściej przez spożycie surowego mięsa wieprzowego, wołowego lub ryb zawierających larwy oraz przez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami.
• Wągrzyca powstaje, gdy larwy tasiemca uzbrojonego osiedlają się w mózgu, oczach lub mięśniach, wymagając czasem leczenia chirurgicznego.
• Diagnoza opiera się na wykryciu jaj lub członów pasożyta w kale, leczenie to zwykle jednorazowa dawka prazykwantelu.

Spis treści:

• Rodzaje tasiemców 
• W jaki sposób można zarazić się tasiemcem? 
• Objawy wywołane przez tasiemczycę 
• Co to jest wągrzyca? 
• Diagnostyka - jak wykryć tasiemca? 
• Leczenie tasiemczycy 
• Tasiemiec - profilaktyka

Rodzaje tasiemców 

Tasiemce to pasożyty, które należą do typu płazińców (Platyhelminthes) i charakteryzują się długim, płaskim, segmentowanym ciałem. Tasiemiec bytuje w układzie pokarmowym człowieka, gdzie pasożytuje w jelicie cienkim. Człowiek staje się żywicielem ostatecznym, gdy dojdzie do zarażenia przez spożycie surowego mięsa/ryby z larwami tasiemca. Jaja tasiemców po spożyciu rozwijają się w larwy, które dojrzewają i tworzą człony w jelitach. Zarażenia tasiemcem nieuzbrojonym, karłowatym i uzbrojonym stanowią większość wszystkich tasiemczyc. 

Tasiemiec karłowaty

Tasiemiec karłowaty to jeden z najmniejszych tasiemców pasożytujących na człowieku (osiąga rozmiar około 2-4 cm). Wywołuje problemy zdrowotne zwłaszcza u dzieci. Jest jedynym, który rozwija się w jelitach człowieka bez potrzeby pośredniego żywiciela, co sprawia, że zakażenie tym pasożytem jest łatwiejsze niż w przypadku innych tasiemców.

Zarażenie tasiemcem karłowatym następuje głównie drogą pokarmową, poprzez spożycie jaj pasożyta, które mogą znajdować się na skażonej żywności, wodzie lub w kontakcie z zanieczyszczonymi przedmiotami. Jaja tasiemca po spożyciu trafiają do jelita cienkiego, gdzie wylęgają się larwy. Następnie larwy dojrzewają, a dorosły osobnik zaczyna tworzyć człony, które zawierają nowe jaja. Cykl może się powtarzać, ponieważ człowiek ponownie zaraża się jajami znajdującymi się w swoim własnym układzie pokarmowym. Ten tasiemiec najczęściej szerzy się w zbiorowiskach, takich jak internaty czy zakłady opiekuńcze. 

Tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony 

Rozmiary tych pasożytów można liczyć w metrach. Tasiemiec uzbrojony posiada haczyki na główce (skoleksie), które pomagają mu przyczepiać się do ścian jelita. Osiąga długość 2-7 metrów. Składa się z członów, z których każdy zawiera jaja. Tasiemiec nieuzbrojony nie posiada haczyków na główce, ale przyczepia się do ścian jelita za pomocą przyssawek. Dorasta do 10 metrów długości. Podobnie jak tasiemiec uzbrojony, składa się z członów, które zawierają jaja.

Bruzdogłowiec szeroki

To największy pasożyt człowieka, osiąga długość nawet do 10 metrów i żyje w jelicie cienkim. Zakażenie bruzdogłowcem szerokim następuje poprzez spożycie surowych lub niedogotowanych ryb, które zawierają larwy pasożyta.

W jaki sposób można zarazić się tasiemcem? 

Najczęstsze sposoby zarażenia się tasiemcem zależą od jego rodzaju. Człowiek może zarazić się, jedząc surowe lub niedogotowane mięso wieprzowe (tasiemiec uzbrojony) lub wołowe (tasiemiec nieuzbrojony), które zawiera larwy pasożyta (wągry). W przypadku bruzdogłowca szerokiego zarażenie następuje przez jedzenie surowych lub niedogotowanych ryb, takich jak łosoś czy pstrąg, które są zainfekowane larwami pasożyta. Zarażenie tasiemcem karłowatym następuje także poprzez zjedzenie zanieczyszczonej żywności, wody lub kontakt z przedmiotami, na których znajdują się jaja pasożyta. Po zarażeniu tasiemce dojrzewają około 3 miesiące, po czym maciczne człony odrywają się i są wydalane z kałem.

Objawy wywołane przez tasiemczycę 

Tasiemczyca to choroba odzwierzęca. W zależności od gatunku tasiemca oraz liczby pasożytów, objawy tasiemczycy mogą być różne. Często choroba przebiega bezobjawowo, a mogą pojawiać się jednak: dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, bóle brzucha, wzmożony apetyt lub jego brak, zaparcia lub biegunka), zmęczenie, niedobory witaminowe, zwłaszcza witaminy B12 (w przypadku bruzdogłowca szerokiego), czasem alergie skórne. W przypadku dzieci choroba wywołuje: niepokój, rozdrażnienie, biegunkę, bóle brzucha.

Tasiemczycę możemy rozpoznać przez zaobserwowanie wydalanie z kałem członów pasożyta. W przypadku tasiemca nieuzbrojonego człony mogą aktywnie wychodzić przez odbyt. Najpoważniejszym powikłaniem tasiemczycy związanej z zarażeniem tasiemcem uzbrojonym jest rozwój wągrzycy na drodze autoinwazji.

Tasiemiec, bytując w jelitach, może wywoływać objawy nie tylko ze strony układu pokarmowego, ale także skórne, które mają charakter reakcji alergicznych. Pasożyt prowokuje organizm do reakcji, co prowadzi do powstawania różnych zmian skórnych.

Najczęściej występujące objawy skórne to:

• Bąble pokrzywkowe – czerwone, swędzące wykwity na skórze, które mogą pojawiać się i znikać, podobne do tych w reakcji alergicznej.
• Inne zmiany alergiczne – objawiają się przewlekłym, uporczywym świądem, co znacznie obniża komfort życia.
• Zmiany rumieniowe w okolicach odbytu – w niektórych przypadkach mogą pojawiać się zaczerwienienia z przesączeniem, które mogą powodować dodatkowy dyskomfort.

Tego rodzaju objawy skórne są często przewlekłe i trudne do wyleczenia, dopóki nie zostanie usunięta przyczyna, czyli obecność tasiemca.

W przypadku wystąpienia takich symptomów, szczególnie w połączeniu z problemami trawiennymi, warto skonsultować się z lekarzem, aby postawić właściwą diagnozę i rozpocząć leczenie. 

Co to jest wągrzyca? 

Wągrzyca inaczej cysticerkoza to choroba, do której dochodzi na skutek przekształcenia się jaj w larwy (autoinwazji) i przeniknięcia ich do różnych narządów takich jak: mózg, mięśnie, oczy i inne. Jest to poważna choroba, która prowadzi do różnego rodzaju powikłań, takich jak: padaczka i napady drgawkowe, wodogłowie, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia psychiczne czy utrata wzroku.

Diagnostyka - jak wykryć tasiemca? 

Rozpoznanie zakażenia tasiemcem polega na znalezieniu jego jaj lub fragmentów (członów) w kale. Choć jaja tasiemca uzbrojonego i nieuzbrojonego wyglądają niemal identycznie – są okrągłe, o średnicy 30-40 μm i otoczone charakterystyczną osłonką – to różnice w budowie członów pomagają odróżnić te dwa gatunki. Człony tasiemca nieuzbrojonego są większe, ruchliwe i mają więcej niż 15 odgałęzień, podczas gdy mniejsze i nieruchome człony tasiemca uzbrojonego mają do 13 odgałęzień. Z kolei jaja tasiemca karłowatego są nieco mniejsze, o wielkości 30-47 μm, i mogą mieć kształt owalny lub okrągły. Dzięki tym szczegółom, badanie kału pozwala na skuteczne wykrycie i identyfikację pasożyta.

To szybki i prosty sposób na upewnienie się, czy mamy do czynienia z tasiemcem, dlatego jeśli pojawią się jakiekolwiek objawy (np. bóle brzucha, utrata wagi, osłabienie), warto zwrócić się do lekarza i przeprowadzić odpowiednie badanie kału na pasożyty. W tym celu należy pobrać próbkę kału do odpowiedniego sterylnego pojemniczka oddać do badania w laboratorium.