Znamiona barwnikowe u dzieci

Znamiona barwnikowe u dzieci

Znamiona barwnikowe u dzieci powinny być skonsultowane przez chirurga dziecięcego lub dermatologa. Zalecanym badaniem jest dermatoskopia, która poprawia czułość diagnostyczną o ponad 30%.

Znamiona barwnikowe są zmianami rozrostowymi w obrębie skóry, zbudowanymi z komórek barwnikowych skóry tzw. melanocytów. Obraz kliniczny znamion jest różnorodny od pojedynczych do bardzo licznych zmian na całej skórze. Znamiona barwnikowe u dzieci występują w większości w postaci charakterystycznych przebarwień skóry tzw. pieprzyków, czasami bywają wypukłe. Mogą być różnej wielkości. Większość znamion to zmiany łagodne. Liczba znamion wzrasta wraz z wiekiem. Niewielki odsetek znamion jest stwierdzany bezpośrednio po urodzeniu zaś najwięcej znamion rozwija się w okresie dojrzewania. Pewne szczególne typy znamion barwnikowych u dzieci rzadko mogą ulegać transformacji nowotworowej w kierunku czerniaka złośliwego, również już po osiągnięciu wieku dorosłego.


Jakie są rodzaje znamion barwnikowych?

Znamiona można podzielić na wrodzone i nabyte- typowe i atypowe.

Znamiona wrodzone stwierdzane są bezpośrednio po urodzeniu i we wczesnym okresie noworodkowym w postaci pojedynczej zmiany, w większości przypadków o jednolitym kolorze. Mogą czasami osiągać duże rozmiary, obejmując poszczególne części ciała dziecka czasami określane są jako tzw. znamiona kąpielowe. Występowanie dużych wrodzonych znamion barwnikowych może wiązać się z ryzykiem (5-15%) wystąpienia  w przyszłości nowotworu złośliwego w obrębie znamienia.

Znamiona nabyte pojawiają się w późniejszym okresie rozwoju dziecka.

Typowe znamiona nabyte są symetryczne, mają dobrze odgraniczone brzegi i równomierne rozmieszczenie barwnika. Są to z reguły zmiany o owalnym kształcie i równomiernym zabarwieniu oraz równych granicach i gładkiej powierzchni. Zmiany lokalizują się zwykle w msc. narażonych na promieniowanie słoneczne takich  jak głowa zwłaszcza twarz, kończyny, mogą również występować w innych okolicach anatomicznych. Znamiona tego typu charakteryzują się niskim ryzykiem rozwoju nowotworu w obrębie znamienia.

Znamiona atypowe mają asymetryczny kształt, nieregularne brzegi i niejedrodną barwę. Pojawiają się w okresie młodzieńczym lub po okresie dojrzewania. Z reguły są wieksze niż typowe zmiany nabyte. Występują pojedynczo lub w większej ilości. Czasami mogą ulegać zezłośliwieniu. Skrajnym przykładem jest uwarunkowany genetycznie zespół mnogich znamion atypowych i czerniaków (FAMM- familal atypical moles and melanoma) dotyczący osób z ponad 50-100 znamionami atypowymi i przypadkami występowania czerniaka złośliwego w rodzinie. Ryzyko wystąpienia czerniaka złośliwego w tym zespole jest bliskie 100%.

Na uwagę zasługują dosyć rzadko występujące łagodne znamiona Spitz i Suttona.

Znamię Spitz, nazywane bywa „czerniakiem młodzieńczym” ze względu na jego podobieństwo w obrazie histopatologicznym do czerniaka. Jest to znamię z reguły zlokalizowane na twarzy w postaci owalnej, wypukłej zmiany, barwy czerwonawej lub jasnobrązowej. Z reguły niepokój powoduje szybki wzrost znamienia.                                                                  

Znamię Suttona charakteryzuje się obecnością, białawej otoczki na obwodzie, w centrum zmiany znajduje się typowe znamię barwnikowe, które może zanikać w trakcie ewolucji znamienia.  

Do oceny możliwej transformacji złośliwej znamion barwnikowych stosowana jest regułaABCDE

Reguła ABCDE:

A (assymetry)- asymetria

B (borders)- brzeg nierówny i nieostry

C (color)- kolor- różnorodny z nierównomiernym rozkładem barwnika

D (diameter)- średnica > 5 mm, powiększanie się średnicy znamienia

E (elevation) – uwypuklenie powierzchni


Jakie znamiona powinny być kwalifikowane do leczenia chirurgicznego?

Do leczenia chirurgicznego kwalifikowane są znamiona, które zmieniły swój charakter w ostatnich kilku tygodniach lub miesiącach i wykazujące cechy tzw. aktywności mającej odzwierciedlenie w ocenie ABCDE. Również objawy takie jak obecność stanu zapalnego, sączenie lub krwawienie ze zmiany, widoczny strup, swędzenie, przeczulica lub ból w zakresie znamienia powinny wzbudzać tzw. niepokój onkologiczny. Do usunięcia kwalifikuje się także znamiona zlokalizowane w miejscach narażonych na regularne drażnienie oraz w tzw. lokalizacjach szczególnych i czasami trudnych do obserwacji jak okolica skóry owłosionej głowy, narządów płciowych, a także zmiany na skórze dłoni i stóp.


Jak wygląda leczenie chirurgiczne?

Leczenie chirurgiczne znamion barwnikowych polega na usunięciu zmiany z niewielkim ma marginesem (1-2 mm) niezmienionej makroskopowo skóry. Każda usunięta zmiana powinna być zbadana histopatologicznie i oceniona pod kątem radykalności mikroskopowej zabiegu. Małe dzieci wymagają z reguły znieczulenia ogólnego. U starszych pacjentów, współpracujących z lekarzem, zabiegi mogą być wykonywane w znieczuleniu miejscowym w trybie ambulatoryjnym. Duże znamiona wymagają często zabiegów w znieczuleniu ogólnym lub wieloetapowych oraz z wykorzystaniem metod chirurgii plastycznej.


Czy wszystkie znamiona muszą być usuwane?

Chirurg podejmujący decyzję o usunięciu znamienia powinien uwzględnić jego charakter i  wielkość oraz wiek dziecka. Większość znamion nie wykazujących tzw. cech aktywności nie wymaga usuwania i może być tylko obserwowana. Obserwacja polega na regularnym oglądaniu skóry dziecka przez rodziców (np.1-2 razy w miesiącu) oraz ocenie znamion przez lekarza- dermatologa lub chirurga dziecięcego (co 6-12 msc.), zwłaszcza po okresach wzmożonej ekspozycji na słońce lub częściej w przypadku niepokojących objawów stwierdzanych przez rodziców. Część znamion może być wnikliwie obserwowana przez dłuższy okres i usuwana w starszym wieku u nastolatków np. w znieczuleniu miejscowym. Podczas długotrwałej obserwacji znamion ważne jest również sporządzanie dokumentacji fotograficznej w celu możliwości porównania ewolucji znamienia.

Fakt, że ryzyko zachorowania na czerniaka złośliwego w wieku dziecięcym jest małe, a odsetek zachorowań poniżej 20 roku życia wynosi mniej niż 1,3 % czerniaków złośliwych i jest jeszcze mniejszy u dzieci przed okresem dojrzewania (0,3-0,4 %) nie powinien osłabiać czujności rodziców i lekarzy.

W dobie zwiększonej zachorowalności na czerniaka złośliwego u dorosłych szczególnego znaczenia nabierają stosowane działania prewencyjne u dzieci, takie jak regularne kontrole znamion, usuwanie „podejrzanych” zmian skórnych, używanie kremów z filtrem UV oraz unikanie nadmiernej ekspozycji skóry na promieniowanie słoneczne a tym samym oparzeń słonecznych.


Dr n. med. Krzysztof Bronowicki      

Specjalista chirurgii dziecięcej i onkologicznej

Zadaj Pytanie

Poniższy formularz kontaktowy nie służy do udzielania porad medycznych.

* pola wymagane

Centrum Medyczne Damiana Warszawa

Szukaj

Kontakt

Centrum Medyczne Damiana
Holding Sp. z o.o.

ul. Wałbrzyska 46
02-739 Warszawa

tel.: (22) 566 22 22
fax (22) 566 22 00
e-mail: info@damian.pl

Biuro Zarządu
Al. Jerozolimskie 96
00-807 Warszawa

Bądź na bieżąco, zapisz się do newslettera

Otrzymuj najnowsze informacje o aktualnych promocjach, wpisz swój adres e-mail:

Facebook CMDYouTube

Copyright © Centrum Medyczne Damiana 2017

 
   
Umów wizytę Znajdź lekarza Zadaj pytanie